Nguyên tắc 01
Bờ kè mềm thành bậc
Không tường đứng. Bờ hạ thành ba bậc trồng cỏ và lau, mỗi bậc chịu một mức nước. Sóng tàu đánh vào bậc thấp nhất, bậc trên vẫn khô và vẫn ngồi được.
3 bậc · dốc 1:4
Bản mẫu concept — Phù Sa Studio là thương hiệu giả định.Thiết kế bởi ZOEY TECH LAB
Studio cảnh quan · Ngọc Thuỵ, Long Biên · 11 người
Công viên được thiết kế để ngập, rồi xanh lại.
Chúng tôi làm công viên bãi bồi, bờ kè mềm và lối đi chịu ngập cho các khu đất ven sông. Không chống lại mùa nước — vẽ công viên theo đúng lịch nước lên, lũ và nước rút.
Lũ 2024 · +9,4 m
Hình 1. Bãi bồi ven sông phủ cỏ nhìn từ trên cao, tháng 3.
Hình 2. Một năm của bãi bồi, bốn mực nước tại cọc đo P-02.
- 01Mùa khô
- 02Nước lên
- 03Lũ
- 04Nước rút
Mùa khô · Tháng 12 – 4
Mực nước +3,2 m
Bãi lộ hết. Cỏ gà phủ kín, lối đi thấp mở cho xe đạp và xe đẩy.
Nước lên · Tháng 5 – 6
Mực nước +6,8 m
Nước vào các lạch trũng trước. Lối thấp đóng, bậc kè thứ nhất chìm.
Lũ · Tháng 7 – 9
Mực nước +9,4 m
Hai phần ba công viên dưới nước. Chỉ còn sàn gỗ nổi +10,2 và gò cây gáo.
Nước rút · Tháng 10 – 11
Mực nước +5,1 m
Phù sa để lại lớp dày 2–4 cm. Rửa lối đi, cỏ mọc lại sau chừng 20 ngày.
Mùa khô · Tháng 12 – 4
Mực nước +3,2 m
Bãi lộ hết. Cỏ gà phủ kín, lối đi thấp mở cho xe đạp và xe đẩy.
Nước lên · Tháng 5 – 6
Mực nước +6,8 m
Nước vào các lạch trũng trước. Lối thấp đóng, bậc kè thứ nhất chìm.
Lũ · Tháng 7 – 9
Mực nước +9,4 m
Hai phần ba công viên dưới nước. Chỉ còn sàn gỗ nổi +10,2 và gò cây gáo.
Nước rút · Tháng 10 – 11
Mực nước +5,1 m
Phù sa để lại lớp dày 2–4 cm. Rửa lối đi, cỏ mọc lại sau chừng 20 ngày.
Mục 2 · Thiết kế để ngập
Ba nguyên tắc, không có cái nào là tường cao hơn.
Kè đứng giữ nước lại được một thời gian, rồi dồn áp lực sang bãi bên cạnh. Chúng tôi làm ngược lại: cho nước vào, định trước chỗ nào ngập, ngập bao lâu, và ai vẫn đi lại được trong lúc đó.
Nguyên tắc 02
Lối đi đặt cao hơn lũ
Tuyến chính đi trên sàn gỗ nổi +10,2, cao hơn mực lũ lớn nhất ghi được tại cọc đo 80 cm. Tuyến phụ đi dưới thấp và được phép chìm bốn tháng mỗi năm.
+10,2 m · cọc cách 2,4 m
Nguyên tắc 03
Trũng giữ nước, rút chậm
Vùng trũng đào sâu 1,2 m giữa bãi giữ nước lũ lại, nhả dần qua cống hộp nhỏ. Nước rút chậm nên phù sa lắng ở trũng, không lắng trên lối đi.
1.800 m³ · rút trong 36 giờ
Mục 3 · Đã làm
Công viên đã qua ít nhất một mùa lũ.
0 ha
bãi bồi đã thiết kế
0
công viên, vườn ven sông
0
loài cây đã trồng thử
Văn Giang, Hưng Yên · 2023
Bãi bồi bỏ hoang sau khi tàu cát dời đi. Giữ nguyên đầm sậy cũ, chỉ luồn một tuyến sàn gỗ 1,4 km xuyên qua. Mùa lũ sàn gỗ là chỗ duy nhất đứng được — và là chỗ xem nước đẹp nhất.
- Diện tích
- 18,6 ha
- Ngập
- 96 ngày ngập/năm
- Số loài cây
- 27 loài
Việt Trì, Phú Thọ · 2024
Khu dân cư mới cần lối xuống sông mà không dựng thêm kè đứng. Mười một bậc bê tông đúc tại chỗ vừa là khán đài, vừa là thước đo: người dân nhìn nước chạm bậc nào là biết sông đang ở mức nào.
- Diện tích
- 9,2 ha
- Ngập
- 71 ngày ngập/năm
- Số loài cây
- 19 loài
Ninh Bình · đang thi công
Dự án cho quỹ môi trường: một bãi nổi giữa sông chỉ đi được bằng đò. Không có công trình kiên cố nào ngoài bến và chòi quan trắc; phần còn lại là đồng cỏ tự nhiên được theo dõi mỗi quý.
- Diện tích
- 24 ha
- Ngập
- 112 ngày ngập/năm
- Số loài cây
- 34 loài
Mục 4 · Vườn thử
Cây chịu ngập đã thử ba mùa lũ
Mỗi loài trồng ba ô ở vườn thử Ngọc Thuỵ, đo số ngày gốc nằm dưới nước liên tục mà cây vẫn ra lá mới sau khi nước rút.
| Loài | Ngập chịu được | Cao trưởng thành | Vị trí trồng |
|---|---|---|---|
Cỏ gà Cynodon dactylon | 60 ngày | 0,1 m | Bậc thấp, lối đi cỏ |
Cỏ hương bài Chrysopogon zizanioides | 90 ngày | 1,5 m | Mép kè, chống xói |
Lau Saccharum spontaneum | 120 ngày | 3 m | Dải bãi trũng |
Sậy Phragmites australis | 150 ngày | 3,5 m | Đầm, trũng giữ nước |
Điên điển Sesbania sesban | 75 ngày | 4 m | Bậc giữa, tạo bóng nhanh |
Sung Ficus racemosa | 45 ngày | 12 m | Gò cao, bóng mát |
Gáo nước Nauclea orientalis | 100 ngày | 18 m | Gò lũ, cây chủ đạo |
Liễu rủ Salix babylonica | 40 ngày | 10 m | Bờ trên, cảnh quan |
Bảng 1. Số liệu trung bình 2023–2025, vườn thử Ngọc Thuỵ. Cây con dưới hai năm tuổi chịu được khoảng một nửa.
Đi bộ bãi bồiChủ nhật đầu tháng6:30 sángMiễn phíĐăng ký trướcMang ủng
Đi bộ bãi bồi, mỗi tháng một lần.
Hai tiếng rưỡi, một kiến trúc sư cảnh quan dẫn đoàn tối đa 30 người. Ai cũng đi được, trẻ em trên tám tuổi đi cùng người lớn. Chúng tôi chọn tuyến theo mực nước tuần đó — có tháng phải đổi sang đò.
04.10Chủ nhật · 6:30
Bãi Ngọc Thuỵ — mép nước rút
Điểm hẹn: Chân dốc Ngọc Thuỵ, cổng đê số 3
còn 12 chỗĐăng ký01.11Chủ nhật · 6:30
Đầm sậy Văn Giang — sàn gỗ 1,4 km
Điểm hẹn: Bến xe buýt Xuân Quan
còn 20 chỗĐăng ký06.12Chủ nhật · 6:30
Bãi giữa sông — đi bằng đò
Điểm hẹn: Bến đò Phúc Xá, phía Long Biên
còn 6 chỗĐăng ký03.01Chủ nhật · 6:30
Vườn thử cây chịu ngập của studio
Điểm hẹn: Xưởng Phù Sa, 14 ngõ 82 Ngọc Thuỵ
còn 25 chỗĐăng ký
Mực nước trên +7 m trong tuần: buổi đi dời sang chủ nhật kế tiếp, báo qua Zalo 0900 000 211.
Mục 5 · Bắt đầu
Gửi khu đất ven sông của bạn.
Khảo sát ban đầu 28 triệu, trả trước, trừ lại vào phí thiết kế nếu hai bên đi tiếp. Kết quả giao trong 15 ngày làm việc.
- 01Đo cao độ nền bằng máy RTK, 1 điểm mỗi 20 m
- 02Đối chiếu số liệu mực nước 10 năm của trạm gần nhất
- 03Bản đồ ngập theo bốn mùa, tỉ lệ 1:1.000
- 04Danh sách cây hiện có và loài nên giữ lại
- 05Một buổi trình bày với ban quản lý dự án
Xưởng Phù Sa · 14 ngõ 82 Ngọc Thuỵ, phường Ngọc Thuỵ (quận Long Biên cũ), Hà Nội
Thứ Hai – Thứ Sáu, 8:30 – 17:30 · 0900 000 211
Ảnh: Cuvii, Ries Bosch, Sergey Semin trên Unsplash.