Phần I · Hiện trạng
Những gì chúng tôi tìm thấy, và những gì được giữ lại
Ghi chép: KTS. Tôn Nữ Minh Thư · Đo vẽ: nhóm khảo sát ba người · 14 phút đọc
Chúng tôi nhận ngôi nhà vào tháng Mười năm 2019, sau hai mùa lũ liền nước lên quá bậc cửa tầng trệt. Từ ngoài phố nó vẫn đẹp: mặt tiền vôi vàng, cửa bức bàn sáu cánh, hàng hiên có hai con sơn chạm đầu rồng. Vào trong mới thấy gian giữa đã lún, sàn gác nghiêng về phía sân trong gần bốn phân.
Ngôi nhà đứng trên mười sáu cột gỗ chia làm bốn hàng. Mười một cột còn chắc tới tận chân. Bốn cột mục ở đoạn sát tảng đá kê, chỗ nước lũ đọng lâu nhất. Chỉ một cột phải thay cả thân, vì mối đã ăn rỗng lõi từ bên trong mà vỏ ngoài vẫn còn nguyên nước sơn.
Mái là phần làm lâu nhất. Chúng tôi tháo từng hàng ngói, đánh số theo gian và theo lớp, rửa rêu bằng nước vôi loãng rồi xếp vào kho có mái che. Đợt lũ giữa tháng Mười năm 2020 đến khi mái sau đang lợp dở; cả đội phải phủ bạt và chờ mười một ngày mới lợp tiếp được.
Chúng tôi chỉ thay những gì không còn chịu lực: 38 cây rui, toàn bộ li tô, hai trong mười bốn con kèo và một đoạn xà dọc tầng hai. Mọi thứ còn đứng được thì được giữ, kể cả khi nó cong, nứt chân chim hay lệch màu với phần bên cạnh. Ngôi nhà có quyền trông như đã sống hơn trăm năm.
Vì kèo chồng rường gian giữa, chạm hoa sen và dây lá. Chụp trước khi tháo; mỗi con kèo mang một mã K-07 riêng để lắp về đúng chỗ.
ngói gốc được giữ lại và lợp về đúng gian cũ
viên ngói nung mới theo mẫu, cùng cỡ 19 × 22 cm
cột gỗ giữ nguyên thân, chỉ một cột thay mới
Bảng kiểm kê cấu kiện · hồ sơ số 07
| Cấu kiện | Tổng | Giữ nguyên | Gia cố | Thay mới |
|---|---|---|---|---|
| Cột | 16 | 11 | 4 | 1 |
| Kèo, trếnh | 14 | 9 | 3 | 2 |
| Xà, đòn tay | 46 | 30 | 8 | 8 |
| Rui | 212 | 174 | — | 38 |
| Cửa bức bàn | 12 cánh | 8 | 4 | — |
| Ngói âm dương | 4.380 viên | 3.254 | — | 1.126 |
