Đi hết liệu trình, không dừng ở lúc hết đau

Trả lại tầm vận động trước khi mô sẹo kịp co cứng

Giai đoạn vàng của phục hồi sau mổ là 6–12 tuần đầu. Qua mốc đó, mô sẹo quanh khớp co cứng lại, và mỗi độ tầm vận động lấy lại được về sau đều tốn gấp đôi số buổi. Chúng tôi nhận bệnh nhân ngay khi bác sĩ phẫu thuật cho phép chịu lực một phần.

Cần giấy ra viện và phim chụp gần nhất

1. Chặng 1 · Tuần 1–2 · 3 buổi/tuần

   Giảm phù, duỗi thẳng gối hoàn toàn, máy CPM gập thụ động mỗi buổi.

2. Chặng 2 · Tuần 3–8 · 3 buổi/tuần

   Bỏ nạng, gập gối đạt 120°, lên xuống cầu thang bước luân phiên.

3. Chặng 3 · Tuần 9–20 · 1 buổi mỗi 2 tuần

   Tăng tải, thăng bằng một chân; chạy nhẹ khi bác sĩ mổ đồng ý.

• Tái tạo dây chằng chéo trước (ACL)24–36 buổi
• Thay khớp gối, khớp háng toàn phần20–30 buổi
• Kết hợp xương chi dưới sau tháo nẹp16–24 buổi
• Nội soi khớp vai, rách chóp xoay20–28 buổi

Nhóm đông nhất, và cũng là nhóm hay bỏ dở nhất

Người làm văn phòng thường đến khi đã đau 6 tháng, tập được 4–5 buổi thấy đỡ rồi ngưng. Ba tuần sau cơn đau quay lại, vì nguyên nhân gốc — nhóm cơ sâu giữ cổ đã yếu — chưa được xử lý. Liệu trình của nhóm này luôn có phần vận động chủ động, không chỉ nằm máy.

Có bài tập mang về nhà, 10 phút mỗi tối

1. Chặng 1 · Tuần 1–2 · 3 buổi/tuần

   Giảm đau bằng tay và nhiệt, chỉnh lại độ cao màn hình, ghế ngồi.

2. Chặng 2 · Tuần 3–5 · 2 buổi/tuần

   Tập nhóm cơ gập cổ sâu và cơ quanh bả vai — phần hay bị bỏ qua.

3. Chặng 3 · Tuần 6–7 · 1–2 buổi/tuần

   Tăng sức bền, tự tập 10 phút mỗi tối, đo lại tầm cổ rồi kết thúc.

• Hội chứng cổ vai gáy do tư thế12–16 buổi
• Thoát vị đĩa đệm cổ chưa chỉ định mổ20–24 buổi
• Đau thắt lưng cơ năng, ngồi lâu12–20 buổi
• Viêm quanh khớp vai thể đông cứng24–30 buổi

Quay lại sân, không phải chỉ hết đau

Hết đau và đủ sức chơi lại là hai mốc rất khác nhau. Nhóm này được đo lực cơ hai bên trước khi cho phép chạy nước rút hoặc bật nhảy: nếu chênh lệch còn trên 15% thì chưa trở lại thi đấu, vì đó là ngưỡng có nguy cơ tái phát cao nhất.

Có bài kiểm tra lực cơ trước khi trở lại thi đấu

1. Chặng 1 · Tuần 1–2

   Kiểm soát sưng, lấy lại tầm vận động, đi lại bình thường không đau.

2. Chặng 2 · Tuần 3–5

   Tăng lực cơ, tập thăng bằng trên đệm mềm, bật nhảy tại chỗ.

3. Chặng 3 · Từ tuần 6

   Chạy đổi hướng, đo lực cơ hai bên; chênh dưới 15% mới thi đấu lại.

• Bong gân cổ chân độ II–III10–14 buổi
• Căng cơ đùi sau (hamstring)12–16 buổi
• Viêm gân gót Achilles mạn16–20 buổi
• Hội chứng đau xương bánh chè khi chạy12–18 buổi

Đi lại an toàn trong chính căn nhà của mình

Mục tiêu ở nhóm này không phải là hồi phục hoàn toàn mà là độc lập trong sinh hoạt: tự đứng dậy khỏi ghế, tự vào nhà tắm, đi hết đoạn hành lang mà không cần vịn. Người nhà được hướng dẫn cùng, vì phần lớn thời gian tập diễn ra ở nhà.

Có gói tập tại nhà trong bán kính 8 km

1. Chặng 1 · Tháng 1

   Tự đứng dậy khỏi ghế, chuyển giường sang ghế an toàn; hướng dẫn người nhà.

2. Chặng 2 · Tháng 2–3

   Đi với khung tập đi có bánh xe, rồi chuyển sang gậy; lên xuống một bậc thềm.

3. Chặng 3 · Từ tháng 4

   Tự đi trong nhà không cần vịn, tập tại nhà theo lịch in sẵn.

• Phục hồi sau tai biến mạch máu não30–48 buổi
• Liệt dây thần kinh số VII ngoại biên15–20 buổi
• Rối loạn thăng bằng ở người cao tuổi16–24 buổi
• Phục hồi sau nằm viện dài ngày20–30 buổi